NHẬN DIỆN 05 "ĐIỂM NGHẼN" ĐÔ THỊ TỪ THỰC TIỄN CƠ SỞ VÀ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CẤP XÃ
Trong quá trình xây dựng và phát triển Thủ đô theo hướng văn minh, hiện đại, Hà Nội đang đối mặt với những thách thức lớn phát sinh từ thực tiễn quản lý đô thị. Nổi bật là 05 nhóm vấn đề (điểm nghẽn): ùn tắc giao thông; ngập úng cục bộ; ô nhiễm môi trường; vi phạm trật tự xây dựng - đô thị; và những bất cập trong điều hành, liên thông dữ liệu. Đây là những vấn đề tuy không mới nhưng ngày càng gia tăng áp lực lên hệ thống chính quyền các cấp do tốc độ đô thị hóa nhanh.
Từ thực tiễn tại phường Việt Hưng, chúng tôi nhận thấy các điểm nghẽn này hiện hữu rõ nét ngay trong từng khu dân cư. Ùn tắc giao thông thường xuyên xảy ra tại các khu vực cổng trường học, chợ dân sinh vào giờ cao điểm; ngập úng cục bộ xuất hiện tại một số điểm trũng khi có mưa lớn; các vấn đề về rác thải, tiếng ồn, bụi bẩn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống; vi phạm trật tự đô thị, lấn chiếm lòng lề đường dù quy mô nhỏ nhưng thường xuyên tái diễn; công tác chuyển đổi số tại cơ sở tuy đã được triển khai nhưng hiệu quả thực tế chưa cao.
Điểm đáng chú ý là, các vấn đề trên đều phát sinh và tác động trực tiếp tại địa bàn cấp xã – cấp chính quyền gần dân nhất. UBND phường là nơi đầu tiên tiếp nhận phản ánh, nắm rõ "điểm nóng", quy luật hoạt động và nguyên nhân phát sinh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, thẩm quyền và công cụ để phường chủ động xử lý dứt điểm các vấn đề này còn hạn chế, phần lớn dừng lại ở công tác kiểm tra, phát hiện, báo cáo và phối hợp với các lực lượng chức năng cấp trên.
Cụ thể, đối với ùn tắc giao thông, phường nhận diện rõ các điểm xung đột nhưng thẩm quyền trong việc điều tiết, tổ chức giao thông tĩnh và động còn hạn chế. Về ngập úng và môi trường, phường thiếu công cụ cảnh báo sớm và cơ chế tài chính để chủ động duy tu, sửa chữa nhỏ các hạng mục hạ tầng kỹ thuật nhằm giảm thiểu tác động. Đặc biệt, trong công tác chuyển đổi số, dù Thành phố đã triển khai nhiều nền tảng, nhưng hạ tầng thiết bị và kỹ năng số của một bộ phận cán bộ cơ sở (đặc biệt là đội ngũ cán bộ tổ dân phố) còn chưa đồng đều, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận và thụ hưởng các tiện ích công nghệ.
Thực tiễn cho thấy, nếu không phát huy tối đa vai trò chủ động của cấp cơ sở, việc giải quyết các điểm nghẽn đô thị sẽ khó đạt hiệu quả bền vững. Bên cạnh các giải pháp về quy hoạch và đầu tư hạ tầng của Thành phố, việc trao quyền và tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong quản lý địa bàn là hết sức cấp thiết.
Từ thực tiễn quản lý, UBND phường Việt Hưng kiến nghị Thành phố xem xét cơ chế phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ hơn cho cấp xã trong xử lý các vấn đề đô thị vi mô:
1. Về giao thông và hạ tầng: Đề nghị xem xét cho phép UBND phường được sử dụng nguồn kinh phí duy tu, bảo dưỡng để xử lý kịp thời các sự cố hạ tầng nhỏ theo quy định, đồng thời hướng dẫn thủ tục thanh quyết toán tương ứng; được chủ động phương án bố trí lực lượng hướng dẫn giao thông tại các điểm nút giao thông trong khu dân cư.
2. Về quản lý đô thị: Tăng cường phân cấp thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính và cơ chế hậu kiểm, gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp xã với kết quả trật tự đô thị trên địa bàn.
3. Về chuyển đổi số: Ưu tiên phát triển các ứng dụng lấy người dùng cơ sở làm trung tâm, đơn giản hóa thao tác. Đồng thời, có lộ trình tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số phù hợp cho đội ngũ cán bộ tổ dân phố để công nghệ thực sự đi vào đời sống.
Khi cấp cơ sở được trao quyền phù hợp, hỗ trợ công cụ hiệu quả và gắn trách nhiệm rõ ràng, chính quyền phường sẽ thực sự trở thành "cánh tay nối dài" đắc lực, góp phần cùng Thành phố giải quyết căn cơ các bài toán đô thị, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại./.